Jakie dzieci nazywamy nadpobudliwymi cz. 6
Fragmentaryczny deficyt w zakresie spostrzegania wzrokowego przejawia się w postaci trudności różnicowania, a często i zapamiętywania kształtów i układów przestrzennych. Dziecko mające prawidłowy wzrok, widzące zupełnie dobrze nie potrafi odwzorować kształtów, odnaleźć znanego mu kształtu wśród innych, wskazać elementy różniące kształty podobne, ale nie jednakowe. Dotyczy to oczywiście różnicowania bardzo subtelnego, szczegółowego i może być nie zauważone przez rodziców i wychowawców w życiu codziennym i przy niewielkich wymaganiach stawianych dzieciom przed pójściem do szkoły. Wiemy jednak, że są dzieci tzw. mało spostrzegawcze; koledzy, a czasem i dorośli mówią o nich "gapy". One to najczęściej w wieku przedszkolnym przegrywają w loteryjki obrazkowe lub w "Czarnego Piotrusia", gdyż nie umieją dostatecznie szybko znaleźć odpowiedniego obrazka lub "pary" wśród wielu kart. Na ogół nie lubią one budować z klocków według wzoru lub ich budowle nie są dokładne. Rysunki ich są ubogie w szczegóły, a nawet stwierdza się zniekształcenia nie spotykane już u ich rówieśników. W początkach nauki czytania i pisania mogą mieć trudności w zapamiętywaniu kształtów liter, co przejawia się przede wszystkim w myleniu liter o kształtach podobnych, jak na przykład: m — n, u — w (pisane) p—b—d.
Objawy fragmentarycznego deficytu słuchowego są inne. W tych wypadkach dzieci, które słyszą zupełnie dobrze, mają trudności w subtelnym różnicowaniu, naśladowaniu i zapamiętywaniu przede wszystkim zespołów dźwięków, a czasem nawet dźwięków pojedynczych. Na skutek tego, przy odpowiednim do wieku rozwoju myślenia, dzieci te często wykazują nieprawidłowy rozwój mowy — zaczynają mówić z opóźnieniem lub bardzo wolno nabywają nowe słowa, gdy są starsze, ich słownik jest ubogi. Często zniekształcają słowa, co bywa zabawne i na ogół nie niepokoi dorosłych nawet wtedy, gdy nie można tego wytłumaczyć bardzo młodym wiekiem dziecka. Trudność analizy i syntezy dźwięków powoduje, że dzieci te niezbyt chętnie słuchają czytania lub opowiadania, szybko się przy tym nużą, przestają uważać i chętniej oglądają raczej obrazki czytanej książki (o ile jest prawidłowy rozwój funkcji wzrokowych). Mają również trudności w przyswajaniu wierszyków i piosenek w przedszkolu. W tańcu lub w gimnastyce z muzyką wykazują często brak "poczucia rytmu" — mówi się o nich, że "nie mają słuchu". W początkach nauki szkolnej napotykają często poważne trudności w czytaniu i pisaniu. Prawidłowo rozpoznając pojedyncze litery, nie umieją ich złożyć w całe słowa; długo literują lub sylabizują. Największą trudnością jest dla nich pisanie ze słuchu — często wtedy całkowicie zniekształcają słowa, gdyż nie zdążają szybko i dobrze przeprowadzić ich analizy dźwiękowej. Ponadto często plączą — zarówno przy czytaniu, jak i przy pisaniu — zgłoski podobne dźwiękowo, jak na przykład d — t, p — b, g — k.
Zaburzenia w zakresie sprawności ruchowej są uważane przez wielu autorów za charakterystyczne dla zespołu nadpobudliwości. Uważa się, że zarówno wzmożona ruchliwość ogólna, jak i wykonywanie drobnych ruchów manipulacyjnych są wyrazem zaburzonej motoryki. Niektórzy badacze stwierdzili wśród nadpobudliwych znaczny procent dzieci o poważnie opóźnionym rozwoju ruchowym, nawet o kilka lat w stosunku do wieku dziecka. Wydaje się, że tę sprawę należy ująć inaczej, a mianowicie: u dzieci przejawiających znaczny niedorozwój ruchowy spowodowany uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego stwierdzamy często współwystępowanie nasilonej nadpobudliwości psychoruchowej . Natomiast wśród tych nadpobudliwych, z którymi stykamy się na co dzień w przedszkolach i szkołach jest niewielki procent dzieci przejawiających ogólny niedorozwój ruchowy; obserwujemy natomiast niewielkie opóźnienia w tym zakresie lub niezręczność ruchową polegającą przede wszystkim na braku precyzji ruchów rąk oraz złej koordynacji ruchów całego ciała. Pod względem szybkości ruchów, dzieci nadpobudliwe nie różnią się w sposób widoczny od swoich rówieśników. Musimy jednak stwierdzić, że w wielu wypadkach wykonywane przez nie czynności nasuwają podejrzenie złej sprawności ruchowej. Dzieci te często brzydko rysują — wykonanie jest niestaranne, brudne, rysunki niedokończone. Szereg czynności codziennych wykonują wolno lub bardzo niedokładnie, niszczą i psują zabawki. W szkole od pierwszej chwili są kłopoty z pisaniem — pismo ich jest nieporządne, litery niekształtne, nie wykończone, zawsze czegoś brakuje: ogonka przy ą, kreseczki przy t itp. W zajęciach technicznych miewają bardzo dobre pomysły i projekty, ale szwankuje wykonanie — jest nieprecyzyjne, niedokładne i prace są niedokończone.