Terapia lekami cz.3
Leki neuroleptyczne [neuroleptyki, leki o działaniu przeciwpsy-chotycznym]
Haloperidol i chloropromazyna
Do 1996 roku przeprowadzono 12 badań obejmujących 242 pacjentów (dzieci i młodzież) mających na celu ocenę bezpieczeństwa i skuteczności środków przeciwpsychotycznych w leczeniu ADHD.
Skuteczna dawka
Badania wykazały, że skuteczne są zarówno małe, jak i duże dawki. Nie więcej niż 50% pacjentów zareagowało pozytywnie na neuroleptyki, a osiem badań wykazało, że są one mniej skuteczne niż leki psychostymulujące.
Działania niepożądane
Uważa się, że u 1 na 8 dzieci leczonych neuroleptykami mogą się pojawić wyjątkowo trudne do leczenia tak zwane późne dyskinezy,
Leki obniżające ciśnienie
Klonidyna
Leki te nie są metabolizowane tak szybko jak środki psychostymulujące, dlatego można podawać pojedynczą dawkę przed snem, która będzie skuteczna przez całą dobę.
Działania uboczne to suchość w jamie ustnej, nasilone działanie sedatywne, senność, zawroty głowy i wysypka. Bardzo ostrożnie należy stosować klonidynę u pacjentów z depresją.
Propranolol
Leki z tej grupy są czasami stosowane w leczeniu zaburzeń lękowych, niepokoju i wybuchów złości lub agresji u dorosłych pacjentów poradni psychiatrycznych. Nie dziwi więc tak bardzo przekonanie, że mogą one przynieść ulgę pacjentom z ADHD. Do tej pory lek ten nie jest stosowany u dzieci.
Leczenie skojarzone (złożone)
Jeśli dany lek nie jest skuteczny i u dziecka nadal występują uciążliwe objawy, a ADHD towarzyszą inne zaburzenia, czasami lepsze efekty przynosi zastosowanie dwóch leków równocześnie.
Na przykład u nastolatka z ADHD i zespołem depresyjnym, który na początku przez dłuższy czas leczony był lekami przeciwdepresyjnymi trójcyklicznymi w odpowiedniej dawce objawy depresji ustąpiły, ale uciążliwe objawy ADHD nie uległy zmianie. Rozwiązaniem mogłoby być dołączenie do leku przeciwdepresyjnego preparatu Ritalin®, aby złagodzić objawy spowodowane ADHD.
Można by też pozostać przy lekach przeciwdepresyjnych trój cyklicznych i spróbować jednocześnie działań alternatywnych, na przykład terapii zachowania i edukacyjnej. Ten wariant mógłby zapobiec nasileniu się objawów, które mogą pojawić się u niektórych młodych ludzi z ADHD, zespołem depresyjnym i/lub zaburzeniami lękowymi leczonych lekami psychostymulującymi.
Jeśli stosujemy lek w skojarzeniu, możliwe są interakcje, na przykład między lekami psychostymulującymi i przeciwdepresyjnymi lub między lekami psychostymulującymi i imipraminą. Dlatego też ocenę i leczenie bardziej skomplikowanych przypadków ADHD najlepiej powierzyć doświadczonemu w tym względzie i w zakresie polipragmazji psychiatrze dziecięcemu. Wizyta u psychiatry dziecięcego, a nie u innego lekarza, jest korzystna chociażby z tego względu, że jest on specjalnie wyszkolony w rozpoznawaniu potrzeb i stosowaniu pełnego zakresu terapii psychologicznej i farmakologicznej często dwoma lekami równocześnie. Wielokierunkowa pomoc (tzw. multimodalna) jest w psychiatrii prawdziwą sztuką. Ponieważ jest ona najbardziej skuteczna w leczeniu ADHD, a poza tym w leczeniu zaburzeń psychicznych u młodych ludzi istotną rolę odgrywa czas, usilnie nalegamy, aby rodzice zwrócili się do swojego lekarza pierwszego kontaktu, aby uzyskać najlepszą możliwą pomoc dla swojego dziecka.
Leki przyszłości
Mamy nadzieję, że wkrótce pojawią się jakieś bezpieczniejsze, wygodniejsze i skuteczniejsze leki na ADHD. W USA już obecnie najczęściej stosowane w leczeniu ADHD metylfenidat (Ritalin®) i deksamfetamina (Dexedrine) są dostępne w postaci preparatów powoli uwalnianych w ustroju. Po połknięciu takiej tabletki substancje lecznicze uwalniają się w organizmie przez kilka godzin. Zaletą tych leków jest to, że nie trzeba podawać ich tak często (ponieważ ich okres półtrwania jest dłuższy) oraz łatwiej i lepiej zwalczają objawy. Z drugiej strony inne próby pokazują, że preparaty te lepiej zwalczają objawy w zwykłej postaci, a nie w formie leków wolno uwalnianych w ustroju.
Zawsze też istnieje taka możliwość, że sprawdzone i przetestowane leki na inne zaburzenia okażą się użyteczne w leczeniu ADHD. Jednym z przykładów jest guanfacyna, lek obniżający ciśnienie, podobny do klonidyny, badany obecnie pod tym kątem w USA.
Mimo że znalezienie, przetestowanie i dopuszczenie nowego leku do powszechnego stosowania trwa wiele lat, szczególnie gdy lek ma być przeznaczony da dzieci, wierzymy, że przemysł farmaceutyczny pracuje nad nowymi środkami leczniczymi wykorzystując najnowsze badania neurologiczne. Być może za kilka lat pojawi się wspaniały lek na ADHD.
Terapia lekami często ma radykalne i dalekosiężne skutki. W wielu przypadkach faktycznie w cudowny sposób powoduje ustąpienie wszystkich uciążliwych objawów i zachowań, poprawia zdolność uczenia się i funkcjonowanie w społeczeństwie. Należy jednak pamiętać, że tabletki są tylko środkiem zaradczym, czasowo normalizują" funkcjonowanie mózgu i sposób myślenia, odczuwania i zachowania dziecka. Należy traktować je jako podporę, dopóki młoda osoba nie nauczy się nowych sposobów kontrolowania swoich impulsów i skupiania uwagi na bieżących zadaniach.