Jakie są dzieci z ADHD? cz.2
Dzieci z ADHD mogą mieć trudności w nauce
Znaczny odsetek dzieci z ADHD ma również specyficzne zaburzenia umiejętności szkolnych, szczególnie zaburzenia czytania i pisania. Ponieważ nasz system edukacji wymaga biegłości w czytaniu i pisaniu, aby skutecznie uczestniczyć w procesie nauczania-uczenia się wszystkich przedmiotów, nic dziwnego, że te dzieci często mają zaległości. Kiedy już dziecko narobi sobie zaległości w nauce, wyjątkowo trudno jest mu je wyrównać. Nie tylko materiał, sposób przekazywania wiedzy jest dla niego wyjątkowo trudny, ale też funkcjonowanie jego mózgu utrudnia mu uczenie się. Dziecko nie może skoncentrować uwagi tak długo jak jego rówieśnicy. Hałas i ruch wokół niego łatwo je rozprasza. Dziecko często nie słyszy krytycznych uwag lub instrukcji nauczyciela, ponieważ w tym czasie myśli o czymś innym.
Tak się składa, że wiele dzieci z ADHD ma bardzo brzydki charakter pisma. Jeśli nauczyciel nie zdaje sobie sprawy z tego, co jest przyczyną trudności, ich ogromny wysiłek, którego efektem są krótkie, niechlujne, niedbałe prace, może zostać skrytykowany lub wyśmiany. Dotyczy to szczególnie dzieci, które mają dyspraksję (utrudnione wykonywanie ruchów skoordynowanych).
Badania przeprowadzone w USA wskazują że dzieci z ADHD mają następujące trudności szkolne:
90% dzieci z ADHD nie radzi sobie z nauką
90% dzieci z ADHD osiąga wyniki w nauce poniżej swoich możliwości,
20% dzieci z ADHD ma specyficzne zaburzenia czytania,
60% dzieci z ADHD ma trudności w pisaniu,
30% dzieci z ADHD porzuca szkołę (w USA),
5% ludzi z ADHD kończy 4-letnie studia dyplomowe na uniwersytecie lub innej wyższej uczelni w USA (dla porównania populacji kończy studia dyplomowe).
Dzieci z ADHD mogą mieć problemy w domu
Dzieci z ADHD mogą mieć problemy w domu. Rodzice będą próbowali dosłownie wszystkich metod, które w ich mniemaniu sprawią, że dziecko będzie się stosowniej zachowywało. Związki rodzinne, nawet w najbardziej kochających się rodzinach, będą poddawane ciężkim próbom przez wiele lat. W domu, tak samo jak i w szkole, ADHD będzie niszczącym kataklizmem, który nie oszczędzi ani ludzi, ani mienia.
Dzieci z ADHD często potrzebują mniej snu niż inni, więc skutek jest taki, że wszyscy są ciągle zmęczeni, a rodzice mają niewiele czasu dla siebie. Wielu rodziców tak opisuje życie rodzinne: ciągłe trajkotanie, hałas, ruch, kłótnie, zepsute wideo i zniszczone "wszystkie cenne rzeczy". Ich dzieci nigdy nie mają pełnego zestawu przyborów czy innych rzeczy, czasami
nawet zabawki są niekompletne.
Rodziny często opisują poważne problemy małżeńskie, które przynajmniej częściowo są konsekwencją objawów ADHD ich dziecka. Rywalizacja między rodzeństwem, problem, który pojawia się w wielu rodzinach, urasta do wielkich rozmiarów, jeśli dziecko ma ADHD. Zdarza się, że nie tylko jedno dziecko w rodzinie choruje na ADHD. Pozostali członkowie rodziny muszą wtedy borykać się z nie lada problemami. Rodzice są wykończeni ciągłymi wezwaniami do szkoły z powodu złego zachowania ich dziecka i powtarzającym się czasowym zawieszeniem w uczęszczaniu do szkoły. W takiej sytuacji aż korci, żeby skierować krytykę i oskarżenia w stronę niewłaściwych osób.
Rodzice często uważają, że przyjaciele i rodzina wykluczają ich poza nawias życia towarzyskiego z powodu zachowania ich dziecka. Może się im wydawać, że są niekompetentni i nie potrafią wychować dziecka; rzeczywiście niektórzy spotkani w poradniach ADHD rodzice słyszeli takie zarzuty od krewnych lub specjalistów. Czasami rodzice są oskarżani o próbę usprawiedliwiania trudności dziecka przyczynami medycznymi, aby ukryć własną niedoskonałość.
Konsekwencje ADHD i nakreślone wyżej sytuacje mają głęboki wpływ na wszystkich zainteresowanych i należy je wziąć pod uwagę podejmując decyzję, jak najskuteczniej pomóc.
Dzieci z ADHD mogą mieć inne zaburzenia
Zaburzenia neuropsychiatryczne
Objawy ADHD oraz innych zaburzeń psychicznych i rozwojowych są do siebie bardzo podobne. Są to:
całościowe zaburzenia rozwojowe (autyzm i zespół Aspergera),
zaburzenia obsesyjno-kompulsywne,
zespół Gillesa de la Tourette' a.
Zaburzenia te są opisane w następnym rozdziale w części pt. "Zaburzenia psychiczne przypominające ADHD".
Należy mieć na uwadze niektóre z tych stanów podczas oceniania i leczenia, ponieważ mogą one przesłaniać inne symptomy utrudniając postawienie diagnozy. Należy też dokładnie przemyśleć sposób leczenia dziecka, u którego z ADHD współwystępują inne zaburzenia, ponieważ leczenie jednego zaburzenia może niekorzystnie wpływać na objawy pozostałych. Ważne jest to, aby dzieci z ADHD, szczególnie gdy mają też inne zaburzenia, trafiły do dobrego psychiatry dziecięcego, który ma wiedzę na temat interakcji między lekami. Czasami opiekę nad nimi może sprawować doświadczony pediatra, który współpracuje z psychiatrą dziecięcymi korzystaz jego rad.
Inne zaburzenia psychiczne
Bardzo dużo dzieci z ADHD ma inne zaburzenia psychiczne, które powinny być rozpoznane i odróżnione od podstawowych objawów ADHD, a następnie wzięte pod uwagę przy planowaniu leczenia.
60% dzieci z ADHD przejawia zachowania opozycyjno-buntownicze: wybuchy złości, kłótnie z dorosłymi, odrzucanie wymagań dorosłych i rozmyślne drażnienie innych;
45% dzieci z ADHD przejawia zespól antyspołeczności: notoryczna agresja wobec innych, destruktywne zachowanie, kłamstwa i kradzieże, notoryczne łamanie reguł;
25% dzieci z ADHD przejawia zachowania antysocjalne i przestępcze;
33% dzieci z ADHD popada w depresję: obniżony nastrój, płaczliwość, zamknięcie się w sobie, zaburzenia snu, obniżony zakres uwagi i koncentracji, zobojętnienie, czasami myśli samobójcze;
30% dzieci z ADHD przejawia zaburzenia lękowe jako podstawowy obraz kliniczny: strach i unikanie pewnych sytuacji lub fobie, objawy somatyczne, takie jak ból brzucha, nudności, bóle głowy, zadyszka, strach przed rozstaniem z rodzicami, natręctwa;
50% dzieci z ADHD ma problemy emocjonalne;
50% lub więcej dzieci z ADHD ma problemy z nawiązywaniem kontaktów społecznych.
Objawy wszystkich tych zaburzeń mogą maskować objawy ADHD - zaburzenia zasadniczego i stać się przyczyną niepełnej lub błędnej diagnozy i zalecenia niewłaściwego leczenia.
Jak już powiedzieliśmy w rozdziale na temat objawów ADHD, niemowlęta i dzieci, które mają podstawowe objawy ADHD mają też duży problem z utrzymaniem uwagi wystarczająco długo, aby wykształcić nowe umiejętności, w tym umiejętność nawiązywania kontaktów społecznych. Dodatkowo rodzice dzieci z ADHD z trudnością radzą sobie z ich zachowaniem. U niektórych dzieci z ADHD występują zaburzenia więzi, które uniemożliwiają nawiązywanie zapewniających poczucie bezpieczeństwa stosunków z innymi.
Istnieje bardzo duże ryzyko, że u części dzieci z ADHD, szczególnie tych, u których bardzo wcześnie wystąpił zespół antyspołeczności (podpalenia, kradzieże, napady z bronią kłamstwa, znęcanie się nad słabszymi), rozwinie się problem alkoholowy lub będą one zamieszane w działania przestępcze. Na szczęście, mimo takich najgorszych obaw dręczących rodziców, większość dzieci z ADHD nie postępuje w ten sposób. Aczkolwiek wydaje się, że bardzo wcześnie zaczynają palić papierosy.
Pojawia się coraz więcej informacji na temat nadużywania alkoholu, nikotyny i innych niedozwolonych przez prawo środków uzależniających przez ludzi z ADHD. Wydaje się, że częściej używają oni narkotyków i zaczynają używać ich w młodszym wieku niż osoby bez ADHD. Mają też większą skłonność do uzależnienia fizycznego i psychicznego i w konsekwencji dotkliwiej odczuwają szkodliwe skutki nadużywania alkoholu i narkotyków. Badania przeprowadzone w USA wykazały jednak, że osoby z ADHD częściej używają marihuany niż środków pobudzających lub innych narkotyków.
Objawy ADHD
dzieci z ADHD są nadruchliwe dzieci z ADHD są impulsywne
dzieci z ADHD mają trudność ze skupieniem i utrzymaniem uwagi
Trudności związane z ADHD
dzieci z ADHD mają trudności w nawiązywaniu przyjaźni dzieci z ADHD mają trudności w uczeniu się dzieci z ADHD mają problemy w domu
Inne zaburzenia przypominające ADHD
całościowe zaburzenia rozwojowe (autyzm i zespół Aspergera)
zaburzenia obsesyjno-kompulsywne
zespół Gillesa de la Tourette'a
zaburzenia opozycyjno-buntownicze
zespół antyspołeczności
zaburzenia więzi
depresja
lęk
nadużywanie środków odurzających