Jak wychować dziecko nadpobudliwe cz. 11
Najintensywniejszy rozwój społeczny dziecka przypada na okres przedszkolny i szkolny, lecz przygotowanie do współżycia z grupą rówieśniczą powinno nastąpić w wieku poniemowlęcym. Dobrą okazją do tego są zabawy ruchowe o nieskomplikowanych regułach, do których dziecko musi się zastosować. Dziecko musi się również wyhasać w zupełnej swobodzie, lecz nie powinien to być jedyny rodzaj zabawy ruchowej — bezładna, chaotyczna bieganina czy gonitwa trwająca zbyt długo lub powtarzająca się często jeszcze bardziej dziecko podnieca.
Opisując w tym rozdziale sposoby postępowania z dzieckiem nadpobudliwym w wieku 2—3 lat nie wyczerpaliśmy oczywiście wszystkich sytuacji, w których mamy możność wpływania na jego zachowanie. Nie powtarzaliśmy już wskazań dotyczących organizacji dnia, snu, posiłków, rekonwalescencji, ponieważ omówiliśmy to w poprzednim rozdziale. Chodziło raczej o wskazanie linii przewodniej w wychowaniu polegającej z jednej strony na włączaniu dziecka w normalne życie i w normalny system wymagań poprzez wyrabianie odpowiednich nawyków, a z drugiej strony na łagodzeniu nadmiernej pobudliwości dziecka przez spokojne i konsekwentne postępowanie oraz niedopuszczanie do sytuacji konfliktowych i do napięć.
Wychowanie dziecka nadpobudliwego w wieku przedszkolnym
W wieku przedszkolnym, który przypada na okres 3—7 roku życia, podstawową działalnością dziecka jest zabawa. Poprzez zabawę poznaje świat, uczy się kontaktów z ludźmi i przygotowuje do zadań, które czekają je w szkole. Czym lepiej zorganizujemy wychowanie dziecka w tym okresie, tym łatwiejszy będzie jego start w szkole i tym mniej kłopotów będzie nam sprawiało. Jednocześnie jest to ostatni okres, w którym dominującym czynnikiem w wychowaniu jest dom rodzinny.
W tym czasie dziecko doskonali bardzo wiele umiejętności. Jego sprawność ruchowa zarówno w zakresie ruchów całego ciała, jak i w zakresie ruchów rąk, osiąga coraz wyższy poziom. Pod koniec okresu przedszkolnego dziecko nie tylko umie dobrze biegać, swobodnie poruszać się po schodach, ale może już brać udział w grach typu sportowego; na przykład chłopcy 6—7 letni próbują grać w piłkę nożną naśladując starsze rodzeństwo lub oglądane w telewizji mecze. Wiele dzieci już w wieku przedszkolnym stawia pierwsze kroki na łyżwach i nartach oraz jeździ na rowerze. Również w zakresie sprawności ruchowej rąk obserwujemy ogromny postęp. Już dzieci 3-letnie umieją jeść samodzielnie, lecz 7-letnie potrafią posługiwać się nożem
i widelcem. Stają się coraz bardziej samodzielne przy ubieraniu, a nawet ubierają młodsze rodzeństwo i wykonują to względnie porządnie. W tym też okresie następuje "zżycie się" z ołówkiem, kredkami i pierwsze próby malowania farbami. Wszystkie te umiejętności dziecko zdobywa w mniejszym lub większym stopniu w zależności od warunków, w jakich jest wychowywane. Wiadomo, że dzieci uczęszczające do przedszkola mają lepsze możliwości rozwijania tych umiejętności i w wielu wypadkach przewyższają pod tym względem dzieci wychowywane w domu.
Rozszerza się również krąg zainteresowań dziecka — jest to wpływ radia, telewizji oraz tendencji dorosłych do dokształcania się, podnoszenia kwalifikacji. W domach, gdzie obserwuje się atmosferę nauki, dążenie do zdobywania coraz to nowych umiejętności i wiedzy, dziecko czerpie przykłady z otoczenia i również zdobywa szereg wiadomości często "mimochodem". Łatwy dostęp do książek, rozszerzający się coraz bardziej obyczaj kupowania dziecku książeczek w prezencie przy różnych okazjach dodatkowo stwarza korzystną sytuację.
Oczywiście nie we wszystkich środowiskach obserwujemy tego rodzaju nastawienie rodziców. Wydaje się jednak, że jest to ogólna tendencja naszego społeczeństwa.
W prawidłowych warunkach wychowawczych rozwojowi ruchowemu i intelektualnemu towarzyszy harmonijny rozwój emocjonalny i społeczny dziecka. Dzieci w wieku przedszkolnym umieją już współżyć z rówieśnikami i z rodzeństwiem, ich początkowy egocentryzm zanika w zetknięciu z problemami przeżywanymi przez kolegów, rodzeństwo, a nawet rodziców. Dzieci odczuwają radość i kłopoty najbliższych, włączają się uczuciowo w sprawy domu, reagują na nie prawidłowo smutkiem lub radością, okazują chęć pomocy. Przeżywają losy bohaterów filmów i przedstawień dziecięcych lub przeczytanych bajek.