Jak wychować dziecko nadpobudliwe cz. 6
Wydaje się, że właściwa atmosfera otaczająca niemowlę, spokój i równowaga opiekunów jest warunkiem najistotniejszym w zapobieganiu powstawania nadpobudliwości i przeciwdziałania jej skutkom. Nerwowość i niezrównoważenie dorosłych jest złym doradcą — jest przyczyną większości błędów wychowawczych wzmagających niepokój dziecka, który z kolei jeszcze bardziej rozdrażnia dorosłych.
Autorka niniejszej książki, prowadząc badania dzieci nadpobudliwych, badała również, dla porównania, grupę dzieci nie przejawiających nadpobudliwości, będących w tym samym wieku. Okazało się, że były wśród nich dzieci, u których w niemowlęctwie obserwowano wyraźne objawy nadpobudliwości. U części badanych minęły one w okresie poniemowlęcym, u innych w wieku przedszkolnym. Charakterystyczny jest fakt, że we wszystkich przypadkach cechowało rodziców, a głównie matki bardzo łagodne, równe i pogodne usposobienie, przy jednoczesnej świadomości, że ich dzieci są bardziej niespokojne niż inne niemowlęta. To skłaniało je do szukania takich sposobów postępowania, które by złagodziły reakcje dziecka, uspokoiły je. Wiele z przekazanych czytelnikowi rad jest rezultatem rozmów właśnie z tymi maikami.
Wychowanie dziecka nadpobudliwego w wieku poniemowlęcym
Okres od drugiego roku życia do ukończenia 3 łat nazywamy okresem poniemowlęcym. Tryb życia dziecka ulega w tym czasie dużej zmianie. Następuje skrócenie czasu snu, coraz dłuższe okresy dnia są poświęcone zabawie, poznawaniu świata. Dziecko, które w początku drugiego roku życia zaczęło chodzić, pod koniec okresu poniemowlęcego już dobrze biega, może bawić się w zabawy ruchowe, nierzadko nawet próbuje jazdy na rowerze. Dzięki rozwijającej się sprawności ruchowej dziecko wchodzi w coraz bliższy kontakt z różnymi przedmiotami i ludźmi, a zakres tych kontaktów jest coraz szerszy. Początkowe rozumienie mowy ludzkiej zmienia się w mowę czynną, wzbogaca się słownik, kształtują się pierwsze pojęcia oparte na poznaniu konkretnych przedmiotów, jak i konkretnych sytuacji.
Każde dziecko w wieku 1-3 lat jest zawsze bardzo ruchliwe. Możliwość poznania otoczenia jest tak nęcąca, wszystko dookoła tak interesujące, że każde małe dziecko chłonie świat wszystkimi zmysłami. Wszystko chce widzieć, wiedzieć, wszystkiego dotknąć. Ta wzmożona aktywność dziecka bywa uciążliwa dla dorosłych, powoduje ich zniecierpliwienie, wywołuje szereg błędów w postępowaniu, jak np. gwałtowne napomnienia, strofowania, a nawet klapsy. Z drugiej strony jednak pozostawienie dziecku całkowitej swobody, brak reakcji na jego zachowanie nie wyrabia w nim hamulców regulujących nadmiar aktywności, co może doprowadzić do rozwinięcia się objawów typowych dla nadpobudliwości.
W wieku poniemowlęcym nadpobudliwość dziecka przejawia się przede wszystkim w nadmiernej ruchliwości. Dzieci ani chwili nie usiedzą spokojnie, biegają po całym domu, ciągle gdzieś się wspinają — to na krzesła, to na stół, to na okno. Muszą być stale pilnowane, gdyż jak matki mówią, "są bardzo odważne", przez co zdarzają się im różne wypadki — przewracają się, rozbijają sobie głowę o meble, spadają. Ponieważ każdy przedmiot budzi ich zainteresowanie, często więc robią szkody, a sobie krzywdę. Niektóre matki w rozmowach podają, że musiały zdjąć i schować wszelkie serwetki, flakoniki, ozdoby w mieszkaniu, gdyż wszystko było narażone na zniszczenie, a dziecko na niebezpieczeństwo. Póki dziecko było małe i niezbyt ciężkie, szereg prac w kuchni wykonywały trzymając je na ręku, gdyż ani chwili nie mogło zostać samo na podłodze.
Dzieci nadpobudliwe w tym okresie stają się gadatliwe. Początkowo są to nie zawsze zrozumiałe monologi, z biegiem czasu dzieci domagają się udziału dorosłych w rozmowie, zasypują ich pytaniami, na które rodzice nie nadążają odpowiedzieć; zresztą dzieci nawet tej odpowiedzi nie oczekują i zadają następne pytania. Tego rodzaju zachowanie jest charakterystyczne również dla trzylatków nie przejawiających nadpobudliwości. Różnica polega raczej na stopniu nasilenia gadatliwości. Wynika to przede wszystkim ze wzmożonej pobudliwości odruchu orientacyjno-badawczego i związaną z tym trudnością w koncentrowaniu się na jednym przedmiocie. Dziecko co chwila zmienia obiekt swego zainteresowania, bardzo szybko "nudzi się" tą samą zabawką, domaga się coraz to nowych wrażeń.
Reakcje emocjonalne małego dziecka, jeszcze bardzo chwiejne i niewspółmierne do sytuacji, u dzieci nadpopudliwych są specjalnie nasilone.
Przejawia się to w nadmiernej płaczliwości, krzykliwości, w wybuchach gwałtownej radości lub złości. Dziecko nadpobudliwe płacze lub krzyczy w sytuacjach bardzo różnorodnych. Zarówno wtedy, gdy mu się czegoś zabrania, jak i wtedy, gdy coś się chce od niego uzyskać. Każda zmiana sytuacji lub nowe sytuacje wywołują u dziecka zaburzenia równowagi emocjonalnej.