Jak wychować dziecko nadpobudliwe cz. 3
Jak widać z powyższego opisu, zachowanie nadpobudliwego niemowlęcia może być przyczyną wielu kłopotów i właściwe ustosunkowanie się do tego zachowania nie jest sprawą prostą. Należy dodać, że wszystkie opisane reakcje mogą wystąpić również u dzieci ogólnie zrównoważonych, lecz najczęściej jako pojedyncze epizody, i to w mniejszym nasileniu. Mogą również pojawiać się okresowo w związku ze złym stanem zdrowia dziecka. W obu wypadkach niewłaściwe postępowanie dorosłych może je utrwalić, a nawet wywołać długotrwałe zachwianie równowagi procesów nerwowych.
Cóż więc należy czynić? W wieku niemowlęcym podstawową sprawą jest dobry stan fizyczny i zdrowotny dziecka. Wiemy dobrze na przykład, że starsze dziecko może się bawić i uczyć mając katar. W wieku niemowlęcym ta banalna infekcja "rozkłada" dziecko całkowicie — staje się ono grymaśne, źle śpi, nie ma apetytu itp. Musimy pamiętać, że wiele chorób zaczyna się właśnie od zmian w zachowaniu dziecka, gdy innych objawów jeszcze nie obserwujemy. Dlatego pierwszym krokiem rodziców, którzy zaobserwowali niepokojące objawy w zachowaniu dziecka, powinna być wizyta u lekarza pediatry. Jedynie lekarz może ocenić stan zdrowia dziecka, o ile sprawa tego wymaga, zastosować odpowiednie środki zaradcze.
Istnieje taka opinia wśród niektórych rodziców, że kilkumiesięczne niemowlę "ma prawo" krzyczeć, "jak krzyczy to znaczy, że ma zdrowe płuca". Rzeczywiście dziecko ma to "prawo", lecz zbyt duży niepokój, krzyki w nocy, znaczne ogólne pobudzenie ruchowe, zaburzenie cyklu snu i czuwania mogą mieć przyczynę w złym stanie fizycznym — a to może ocenić tylko lekarz. Bywa jednak również tak, że rodzice często żądają środków uspokajających dla dziecka i w tym wypadku tylko lekarz może stwierdzić potrzebę ich zastosowania.
Jeżeli nasilenie pobudliwości spowodowane jest chorobą, to przy właściwym postępowaniu rodziców wszystkie objawy powinny stopniowo minąć w miarę powrotu do zdrowia. Należy jednak pamiętać, że wszelkie choroby dzieci, szczególnie niemowląt, zmuszają często rodziców do postępowania niewłaściwego z punktu widzenia wychowania dziecka, jak np. zalecane czasem przy zapaleniu płuc noszenie niemowląt w pozycji pionowej dla ułatwienia dziecku oddychania lub zmiany cyklu karmienia itp. We wszystkich tych wypadkach należy zdawać sobie sprawę, że jest to konieczność spowodowana chorobą i że stopniowo należy powracać do normalnego trybu życia i do pewnych zasad postępowania z dzieckiem. Podkreślamy specjalnie stopniowe przechodzenie od "ulgowej taryfy" spowodowanej chorobą do normalnego systemu wymagań, gdyż wszelkie gwałtowne zmiany w zwyczajach, w rozkładzie dnia, a nawet w zachowaniu dorosłych są dla dzieci nadpobudliwych czynnikami pobudzającymi.
Gdy dziecko od pierwszych chwil życia przejawia
wzmożoną pobudliwość nerwową, która nie maleje w miarę wzrastania lub gdy pojawiają się objawy nadpobudliwości przy pełnym zdrowiu fizycznym dziecka, wtedy należy zrewidować cały dotychczasowy system wychowawczy. Zastanowić się, czy zapewniamy dziecku rzeczywiście dobre warunki rozwoju.
Nadpobudliwe niemowlę wymaga przede wszystkim spokoju. Nie chodzi o to, aby wszyscy domownicy porozumiewali się szeptem lub chodzili na palcach. Należy jednak unikać gwałtownych dźwięków, podniesionych głosów, głośno nastawionego telewizora lub radia. Również ruchy osób zajmujących się dzieckiem powinny być spokojne; zdecydowane, ale nie gwałtowne. Nie należy nadużywać wszelkiego huśtania, podrzucania, łaskotania, pomimo że takie zabawy na ogół dziecko przyjmuje z zadowoleniem, rozśmieszają je i bawią, a starsze niemowlęta same do takich zabaw prowokują. Zostawienie dziecku swobody w poruszaniu się po łóżeczku czy w kojcu, niekrępowanie go niewygodnym lub zbyt ciepłym ubraniem jest dostateczną podnietą do "zabaw ruchowych" niemowlęcia. Ćwiczenia gimnastyczne dla niemowląt są również jak najbardziej wskazane, lecz muszą być prowadzone umiejętnie, ruchami spokojnymi, płynnymi, nie mogą to być ruchy nagłe i szarpiące.